Rzemiosło ma w Polsce odrębny system organizacji samorządowych, uregulowany ustawą z 22 marca 1989 r. o rzemiośle. Podstawową jednostką organizacyjną jest cech – zrzeszenie rzemieślników według kryterium terytorialnego lub branżowego. Do utworzenia cechu w trybie inicjatywy założycielskiej potrzeba uchwalenia statutu przez co najmniej 30 członków założycieli (w starszych opracowaniach wskazywano też próg 10 członków – liczby te bywały korygowane kolejnymi nowelizacjami, warto więc sięgnąć do aktualnego tekstu ustawy).
Cechy mogą zrzeszać się w izby rzemieślnicze – organizacje, które łączą cechy, spółdzielnie rzemieślnicze oraz rzemieślników niezrzeszonych w cechach, o ile celem jest wspieranie rozwoju gospodarczego rzemiosła. Na szczeblu ogólnopolskim izby rzemieślnicze oraz cechy o zasięgu krajowym mogą zrzeszać się w Związku Rzemiosła Polskiego (ZRP) – organizacji, która dziś skupia kilkaset cechów, spółdzielni rzemieślniczych i izb rzemiosła, reprezentując setki tysięcy mikro, małych i średnich firm.
Historia tego sektora sięga okresu powojennego – w 1947 r. działało w Polsce ok. 138 tys. zarejestrowanych zakładów rzemieślniczych, a struktura organizacyjna obejmowała wówczas ok. 1500 cechów branżowych i 14 izb rzemieślniczych. Po okresie ograniczeń z lat 50. rzemiosło odrodziło się wraz z ustawą o działalności gospodarczej z lat 1988–1989.
Ustawa o rzemiośle była wielokrotnie nowelizowana – m.in. w 2015 r. podniesiono limit zatrudnienia w firmie rzemieślniczej z 50 do 250 pracowników oraz przywrócono zawodom gastronomicznym status rzemieślniczy. Organizacje rzemiosła pełnią też funkcje w systemie kształcenia zawodowego – nadzorują naukę zawodu w formule dualnej oraz organizują egzaminy czeladnicze i mistrzowskie.
Źródła:
- Zmiany w ustawie o rzemiośle – Infor.pl – https://ksiegowosc.infor.pl/wiadomosci/5792839,zmiany-w-ustawie-o-rzemiosle-nowa-definicja-rzemieslnika-i-rzemiosla-co-sie-zmieni-i-od-kiedy.html
- Historia rzemiosła – Cech Rzemieślników MiŚP oraz Pracodawców – https://www.cech.zabrze.pl/pl/page/ustawa-o-rzemiosle