Obok samorządu gospodarczego istnieje w Polsce odrębny nurt zrzeszania się firm jako pracodawców, uregulowany ustawą z 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. To akt prawny symetryczny wobec ustawy o związkach zawodowych – pracodawcy mają prawo tworzyć swoje związki bez konieczności uzyskania zezwolenia, a jedynym wymogiem formalnym jest zebranie co najmniej 10 pracodawców chcących założyć organizację.
Organizacje pracodawców są niezależne od administracji publicznej i samorządne – same decydują o statutach, programach działania i wyborze władz. Ich główną funkcją jest reprezentowanie interesów firm w dialogu społecznym, m.in. w Radzie Dialogu Społecznego (RDS), gdzie co roku negocjowana jest m.in. wysokość płacy minimalnej.
W Polsce działa kilka dużych, ogólnokrajowych organizacji tego typu, różniących się profilem członków: Konfederacja Lewiatan (dawniej PKPP Lewiatan) skupia głównie prywatnych pracodawców z różnych branż; Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej grupują związki i federacje pracodawców oraz duże przedsiębiorstwa; Business Centre Club (BCC) zobowiązuje członków do przestrzegania określonego kodeksu etycznego; Związek Przedsiębiorców i Pracodawców (ZPP) koncentruje się na poprawie warunków prowadzenia biznesu w Polsce; a Związek Rzemiosła Polskiego reprezentuje sektor rzemieślniczy opisany w poprzednim artykule.
Status „organizacji reprezentatywnej” w rozumieniu ustawy o RDS uprawnia do zasiadania w Radzie i wpływania na treść aktów prawnych dotyczących rynku pracy – z tym statusem wiążą się też konkretne uprawnienia opiniodawcze wobec administracji rządowej i samorządowej. Przynależność do organizacji pracodawców jest w pełni dobrowolna i nie zwalnia ani nie zastępuje obowiązków wynikających z innych przepisów prawa pracy.
Źródła:
- Ustawa z 23.05.1991 r. o organizacjach pracodawców – https://przepisy.gofin.pl/przepisy,2,18,36,308,,20250402,ustawa-z-dnia-23051991-r-o-organizacjach-pracodawcow.html
- Organizacja pracodawców – Wikipedia – https://pl.wikipedia.org/wiki/Organizacja_pracodawc%C3%B3w
- Prawo pracy: tworzenie organizacji pracodawców – rp.pl – https://pro.rp.pl/prawo-w-firmie/art10532631-prawo-pracy-tworzenie-organizacji-pracodawcow
- Organizacje pracodawców – Departament Dialogu i Partnerstwa Społecznego (archiwum) – http://archiwum.dialog.gov.pl/czym-jest-dialog-spoleczny/strony-i-instytucje-dialogu-spolecznego/organizacje-pracodawcow/