Klaster to specyficzna forma organizowania się przedsiębiorców, która – w odróżnieniu od izb czy stowarzyszeń – nie ma w Polsce jednolitej podstawy prawnej. Według definicji dawnego Ministerstwa Gospodarki, klaster gospodarczy to przestrzenna i sektorowa koncentracja podmiotów działających na rzecz rozwoju gospodarczego oraz co najmniej dziesięciu przedsiębiorców z jednego lub kilku sąsiednich województw, którzy jednocześnie konkurują i współpracują w tych samych lub pokrewnych branżach, powiązani rozbudowaną siecią relacji o charakterze formalnym i nieformalnym.
Kluczowa cecha klastra to koncepcja „coopetition” – równoczesnej konkurencji i kooperacji firm z tej samej branży, które mimo rywalizacji rynkowej decydują się na wspólne działania (np. wspólne szkolenia, badania, promocję eksportową czy zakupy), bo widzą w tym korzyść większą niż koszt ujawnienia części wiedzy konkurentom.
Ponieważ polskie prawo nie nadaje klastrowi jako takiemu odrębnej podmiotowości prawnej, w praktyce klastry przyjmują formę nieformalnego porozumienia (umowy cywilnoprawnej regulowanej Kodeksem cywilnym) lub formalizują się jako stowarzyszenie bądź fundacja. Klastrem zarządza tzw. koordynator klastra – podmiot (najczęściej osoba prawna), który organizuje współpracę, animuje przepływ wiedzy i reprezentuje klaster na zewnątrz.
Rozwój klastrów w Polsce wspiera od lat Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), która prowadzi inwentaryzację i benchmarking klastrów – według danych z 2015 r. zidentyfikowano w kraju blisko 150 takich inicjatyw, działających m.in. w branżach lotniczej, meblarskiej, spożywczej, biomedycznej czy turystycznej. Wyjątkiem od braku regulacji ustawowej jest tzw. klaster energii, zdefiniowany wprost w ustawie o odnawialnych źródłach energii z 2015 r.
Źródła:
- Klaster – forma prawna i korzyści – Infor.pl – https://ksiegowosc.infor.pl/obrot-gospodarczy/dzialalnosc-gospodarcza/748334,Klaster-forma-prawna-i-korzysci-dla-firmy-przystepujacej-do-klastra.html
- Klaster (ekonomia) – Wikipedia – https://pl.wikipedia.org/wiki/Klaster_(ekonomia)
- Czym jest klaster – Fundacja Rozwoju Innowacji – https://fundacjarozwojuinnowacji.org/czym-jest-klaster/
- Kierunki rozwoju polityki klastrowej w Polsce po 2020 r. – gov.pl – https://www.gov.pl/attachment/da138d48-f679-408b-b0d0-a627e2f1b593